Diş teli ya da şeffaf plak tedavisi sona erdiğinde çoğu hasta için en heyecan verici an gelir: braketler sökülür veya son plak takılır ve yeni gülüş ortaya çıkar. Ancak ortodontik tedavi bu noktada tamamen bitmiş sayılmaz. Dişlerin yeni konumlarında kalıcı hale gelmesi için pekiştirme, yani retansiyon dönemi başlar. Bu dönemde kullanılan tutucular, elde edilen sonucun korunmasında önemli bir rol oynar.
Dişler neden eski konumuna dönmek ister?
Dişler çene kemiği içinde, onları çevreleyen bağ dokusu ve lifler sayesinde tutunur. Ortodontik tedavi sırasında dişler hareket ettirildiğinde bu dokular da yeni duruma uyum sağlamaya çalışır. Bu uyum zaman alır ve tedavi bittikten sonra bir süre dokular dişleri eski konumlarına doğru çekme eğilimi gösterebilir. Bunun yanında yaşla birlikte dişlerde doğal olarak küçük kaymalar da görülebilir. Tutucular, bu hareketleri sınırlamak için kullanılır.
Sabit ve hareketli tutucular
Pekiştirme döneminde genellikle iki tür tutucu kullanılır. Sabit tutucular, çoğunlukla ön dişlerin iç yüzeyine yapıştırılan ince bir telden oluşur. Dışarıdan görünmez ve hastanın takıp çıkarmasını gerektirmez. Hareketli tutucular ise şeffaf plak şeklinde ya da tel ve akrilikten oluşan apareyler olabilir ve çoğunlukla belirli saatlerde, örneğin geceleri takılır.
Hangi tutucunun kullanılacağı, ne kadar süre ve günde kaç saat takılacağı; diş yapısına, tedavinin türüne ve ortodontistin değerlendirmesine göre belirlenir. Bazı durumlarda sabit ve hareketli tutucular birlikte kullanılabilir.
Tutucu bakımı nasıl yapılmalı?
Sabit tutucuların çevresinde de yemek artıkları ve plak birikebilir. Bu bölgeyi diş fırçası ve diş ipi aparatlarıyla düzenli olarak temizlemek gerekir. Hareketli tutucular ise her çıkarıldığında su ile durulanmalı, yumuşak bir fırça ile nazikçe temizlenmeli ve kullanılmadığında kendi kutusunda saklanmalıdır. Sıcak su plastik tutucuların şeklini bozabileceğinden, temizlikte ılık ya da soğuk su tercih edilmelidir. Tedavi sırasında edindiğiniz bakım alışkanlıkları bu dönemde de işe yarar; diş teli ve ağız hijyeni yazımızdaki öneriler büyük ölçüde tutucular için de geçerlidir.
Tutucuyu düzenli kullanmamanın sonuçları
Tutucuların önerilen sürelerde kullanılmaması, dişlerde yeniden çapraşıklık veya aralanma görülme ihtimalini artırır. Uzun süre takılmayan hareketli bir tutucu, dişler bu arada hareket ettiği için artık tam oturmayabilir. Tutucunuz kırıldığında, kaybolduğunda ya da takarken belirgin bir baskı veya uyumsuzluk hissettiğinizde, yeni bir tutucu gerekip gerekmediğini değerlendirmek için ortodontistinize başvurmanız en doğru adım olur.
Sonuç
Ortodontik tedavide elde edilen sonucun uzun vadede korunması, büyük ölçüde pekiştirme döneminin ne kadar özenle sürdürüldüğüne bağlıdır. Tutucular küçük apareyler olsa da aylar süren emeğin karşılığını korumanın en etkili yollarından biridir. Kontrol randevularına devam etmek ve hekiminizin önerilerine uymak, yeni gülüşünüzü uzun süre korumanıza yardımcı olur.